อย่าหลงใหลโลกดุนยาและเครื่องประดับของมัน
เรียบเรียงโดย อิสมาอีล กอเซ็ม
มวลการสรรเสริญเป็นเอกสิทธิ์ของอัลลอฮฺผู้อภิบาลแห่งสากลโลก
มนุษย์ทุกคนต่างดำเนินชีวิตอยู่ท่ามกลางสิ่งที่สวยงามและน่าปรารถนา ทั้งทรัพย์สิน ครอบครัว ตำแหน่ง เกียรติยศ ความสะดวกสบาย และการยอมรับจากผู้คน สิ่งเหล่านี้มิใช่ความชั่วร้ายในตัวของมันเอง แต่อันตรายจะเริ่มต้นขึ้นเมื่อหัวใจหลงใหล ยึดติด และมองเห็นโลกดุนยาเป็นเป้าหมายสูงสุดของชีวิต จนลืมว่าโลกนี้เป็นเพียงสถานที่พักชั่วคราว ส่วนโลกอาคิเราะฮ์ต่างหาก คือสถานที่พำนักอันถาวร
อัลลอฮ์ ตะอาลา ทรงยกอุปมาเกี่ยวกับชีวิตในโลกนี้ว่า
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِرًا﴾
“และจงยกอุทาหรณ์แก่พวกเขาเกี่ยวกับชีวิตแห่งโลกดุนยา ประหนึ่งน้ำที่เราได้หลั่งลงมาจากฟากฟ้า
แล้วพืชพันธุ์แห่งแผ่นดินได้เจริญงอกงามด้วยน้ำนั้น ต่อมามันก็กลับกลายเป็นเศษแห้งที่ลมพัดปลิว
และอัลลอฮ์ทรงเดชานุภาพเหนือทุกสิ่ง”
(อัลกะฮ์ฟ์ 18:45)
ภาพของต้นไม้ที่เคยเขียวขจี ก่อนจะแห้งเหี่ยวและถูกลมพัดกระจัดกระจาย คือภาพแท้จริงของชีวิตมนุษย์ ความงาม ความแข็งแรง ความมั่งคั่ง และชื่อเสียง ล้วนมีวันเสื่อมสลาย ไม่มีผู้ใดสามารถหยุดยั้งความชรา ความเจ็บป่วย การสูญเสีย หรือความตายได้
อิมามอัฏ-เฏาะบะรีย์ อธิบายความหมายของโองการนี้ว่า ผู้มีทรัพย์ไม่ควรภาคภูมิใจในความมั่งคั่งของตน ไม่ควรหยิ่งผยองเหนือผู้อื่น และชาวโลกไม่ควรถูกโลกดุนยาหลอกลวง เพราะโลกนี้เปรียบเสมือนพืชที่งดงามเพียงระยะหนึ่ง แล้วไม่นานก็แห้งเหี่ยวและเสื่อมสภาพ ดังนั้นมนุษย์จึงควรทำงานเพื่อสิ่งที่ดำรงอยู่ ไม่สูญสลาย และไม่เปลี่ยนแปลง
โลกดุนยาคือความสุขที่หลอกลวง
อัลลอฮ์ตรัสว่า
وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ﴾
“และชีวิตแห่งโลกดุนยานั้นมิใช่อื่นใด นอกจากความเพลิดเพลินที่หลอกลวง”
(อัลหะดีด 57:20)
คำว่า “ความเพลิดเพลินที่หลอกลวง” มิได้หมายความว่าทุกสิ่งในโลกนี้เป็นสิ่งต้องห้าม แต่หมายถึงความสุขที่ทำให้มนุษย์เข้าใจผิด คิดว่ามันจะดำรงอยู่ตลอดไป หรือคิดว่าการครอบครองมันคือความสำเร็จสูงสุดของชีวิต
มนุษย์บางคนมีทรัพย์สินมาก แต่หัวใจไม่เคยอิ่ม มีตำแหน่งสูง แต่ยังหวาดกลัวว่าจะสูญเสียอำนาจ ได้รับคำชื่นชมมากมาย แต่ยังทุกข์ใจเมื่อมีคนหนึ่งคนไม่ยอมรับตน นี่คือธรรมชาติของโลกดุนยา มันสัญญาว่าจะให้ความสุข แต่กลับสร้างความกระวนกระวายใจแก่ผู้ที่ผูกหัวใจไว้กับมัน
ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ กล่าวว่า
«لَوْ كَانَتِ الدُّنْيَا تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا سَقَى كَافِرًا مِنْهَا شَرْبَةَ مَاءٍ»
“หากโลกดุนยามีค่า ณ อัลลอฮ์ เท่ากับปีกยุงแม้เพียงข้างเดียว พระองค์จะไม่ทรงให้ผู้ปฏิเสธศรัทธาได้ดื่มน้ำจากมันแม้เพียงอึกเดียว”
( บันทึกโดยอัต-ติรมิซีย์)
หะดีษนี้มิได้ปฏิเสธคุณค่าของการประกอบอาชีพ การสร้างครอบครัว หรือการแสวงหาทรัพย์สินที่หะลาล แต่ชี้ให้เห็นว่าโลกดุนยามิใช่เครื่องชี้วัดความรักของอัลลอฮ์
คนที่มีทรัพย์มากไม่ได้หมายความว่าอัลลอฮ์ทรงพอพระทัยในตัวเขา
และคนที่มีทรัพย์น้อยก็ไม่ได้หมายความว่าอัลลอฮ์ทรงทอดทิ้งเขา
อีกหะดีษหนึ่ง ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า
«وَاللَّهِ مَا الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مِثْلُ مَا يَجْعَلُ أَحَدُكُمْ إِصْبَعَهُ هَذِهِ فِي الْيَمِّ فَلْيَنْظُرْ بِمَ يَرْجِعُ»
“ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โลกดุนยาเมื่อเทียบกับโลกอาคิเราะฮ์นั้น มิได้เป็นอื่นใดนอกจากเหมือนกับการที่คนหนึ่งในหมู่พวกท่านจุ่มนิ้วของเขาลงในมหาสมุทร แล้วจงดูเถิดว่าเมื่อนำมันขึ้นมา จะมีน้ำติดกลับมาเท่าใด”
( บันทึกโดยมุสลิม)
อิบนุลก็อยยิม กล่าวว่า นี่เป็นหนึ่งในอุปมาที่งดงามที่สุด เพราะโลกดุนยามีขอบเขตและมีวันสิ้นสุด ขณะที่โลกอาคิเราะฮ์ดำรงอยู่ตลอดกาล สิ่งที่มีขอบเขตย่อมไม่อาจเปรียบเทียบกับสิ่งที่ไม่มีวันสิ้นสุดได้
เครื่องประดับของโลกและความอ่อนแอของหัวใจ
อัลลอฮ์ตรัสว่า
“ทรัพย์สินและลูกหลานคือเครื่องประดับแห่งชีวิตโลกดุนยา
ส่วนความดีทั้งหลายที่ยั่งยืนนั้น ย่อมดียิ่งกว่า ณ พระเจ้าของเจ้า ทั้งในด้านผลตอบแทนและความหวัง”
(อัลกะฮ์ฟ์ 18:46)
โองการนี้ไม่ได้ตำหนิทรัพย์สินหรือลูกหลาน แต่กำหนดตำแหน่งที่ถูกต้องให้แก่สิ่งเหล่านั้น คือเป็นเพียง “เครื่องประดับ” มิใช่ “เป้าหมายสูงสุด”
เครื่องประดับมีหน้าที่ทำให้ชีวิตงดงาม แต่ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้ชีวิตมีคุณค่าที่แท้จริง
บ้านอาจใหญ่โต แต่ไม่มีความสงบ รถยนต์อาจมีราคาแพง แต่ไม่อาจพาเจ้าของหลบหนีจากความตายได้
ลูกหลานอาจเป็นความภาคภูมิใจ แต่หากไม่ได้รับการอบรมให้รู้จักอัลลอฮ์ พวกเขาอาจกลายเป็นบททดสอบมากกว่าจะเป็นความโปรดปราน
ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า
> «إِنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَيَنْظُرُ كَيْفَ تَعْمَلُونَ فَاتَّقُوا الدُّنْيَا»
“แท้จริงโลกดุนยานั้นหวานและเขียวชอุ่ม และอัลลอฮ์จะทรงให้พวกท่านสืบทอดกันในโลกนี้
แล้วพระองค์จะทรงดูว่าพวกท่านจะปฏิบัติอย่างไร ดังนั้น พวกท่านจงระวังโลกดุนยา”
(บันทึกโดยมุสลิม)
โลกนี้จึงไม่ใช่เพียงของขวัญ แต่เป็นสนามสอบ ทรัพย์สินคือข้อสอบ อำนาจคือข้อสอบ ความงามคือข้อสอบ ความรู้คือข้อสอบ และแม้แต่การมีผู้ติดตามจำนวนมากก็เป็นข้อสอบเช่นกัน
ปรากฏการณ์หลงดุนยาในยุคสื่อสังคมออนไลน์
ในอดีต มนุษย์อาจเปรียบเทียบตนเองกับคนในหมู่บ้านหรือชุมชนใกล้เคียง แต่ในปัจจุบัน โทรศัพท์มือถือเพียงเครื่องเดียวทำให้มนุษย์สามารถเปรียบเทียบตนเองกับผู้คนนับล้านทั่วโลกได้ตลอดเวลา
เราเห็นบ้านที่สวยกว่า รถที่แพงกว่า การเดินทางที่หรูหรากว่า รูปร่างหน้าตาที่ดูสมบูรณ์แบบกว่า และชีวิตครอบครัวที่ถูกนำเสนอว่ามีความสุขกว่า ภาพเหล่านี้ทำให้บางคนรู้สึกว่าชีวิตของตนด้อยค่า ทั้งที่สิ่งที่เห็นอาจเป็นเพียงช่วงเวลาที่ถูกคัดเลือก ผ่านการตกแต่ง และมิได้สะท้อนความจริงทั้งหมด
วัฒนธรรมการโอ้อวดทำให้บางคนมิได้ซื้อสิ่งของเพราะมีความจำเป็น แต่ซื้อเพื่อให้ผู้อื่นเห็น มิได้เดินทางเพื่อพักผ่อน แต่เดินทางเพื่อสร้างภาพ มิได้ทำความดีเพื่ออัลลอฮ์ แต่ทำเพื่อยอดถูกใจและคำชื่นชม
เมื่อหัวใจผูกพันกับสายตาของผู้คน การงานที่ควรเป็นอิบาดะฮ์ก็อาจกลายเป็นการแสวงหาชื่อเสียง และนี่คือภัยที่ละเอียดอ่อนอย่างยิ่ง
ท่านนบี ﷺ ได้กล่าวถึงบุคคลกลุ่มแรกที่จะถูกพิพากษาในวันกิยามะฮ์ หนึ่งในนั้นคือผู้ที่ต่อสู้จนเสียชีวิต แต่เจตนาที่แท้จริงคือเพื่อให้ผู้คนกล่าวว่าเขาเป็นผู้กล้าหาญ
อัลลอฮ์จะตรัสแก่เขาว่า “เจ้าโกหก แต่เจ้าต่อสู้เพื่อให้มีผู้กล่าวว่าเจ้าเป็นผู้กล้า และคำกล่าวนั้นก็ได้ถูกกล่าวแล้ว”
จากนั้นเขาจะถูกลากเข้าสู่นรก
(บันทึกโดยมุสลิม)
หะดีษนี้เตือนว่า แม้การงานภายนอกจะยิ่งใหญ่เพียงใด หากหัวใจต้องการผลตอบแทนจากโลกมากกว่าความพอพระทัยของอัลลอฮ์ การงานนั้นอาจสูญเปล่า
