แยกให้ออกว่า แค่ให้ของขวัญ หรือ ติดสินบน ?

แปลเรียบเรียง...เพจบันทึกฮัก 

ชัยคฺ อะฏียะฮฺ มุฮัมมัด ซาลิม -ร่อฮิมะฮุลลอฮฺ

     คำถาม : เมื่อไหร่ที่การหยิบยื่นให้ถือเป็น "ของขวัญ" และเมื่อไหร่ที่ถือเป็น "สินบน"?

     คำตอบ : ก่อนอื่นเลย ทุกสิ่งทุกอย่างขึ้นอยู่กับ "เจตนา" 

     ดังที่มีฮะดีษระบุว่า: 

"แท้จริงแล้ว การงานทั้งหลายขึ้นอยู่กับเจตนา"

     และฮะดีษที่ว่า: 

"ความดี คือสิ่งที่จิตใจสงบมั่นกับมัน ส่วนความชั่วคือสิ่งที่ติดค้างอยู่ภายในใจ และท่านรังเกียจที่จะให้ผู้คนล่วงรู้"

     เกณฑ์ตัดสินพื้นฐาน:

ของขวัญ : เป็นสิ่งอนุมัติ (ฮะลาล) ชอบด้วยบทบัญญัติ มีประโยชน์ และเป็นสิ่งที่ส่งเสริมให้กระทำ

สินบน : เป็นสิ่งต้องห้าม (ฮะรอม)  มีโทษ มีความผิดและสร้างความเสียหาย

     แต่ระหว่างสองสิ่งนี้ จะมี "การให้" ในบางรูปแบบที่ทำให้เกิดความลังเลใจว่า ควรจะจัดให้อยู่ในประเภท "ของขวัญ" หรือ "สินบน" 

ยกตัวอย่างสองสถานการณ์ใกล้ตัว (แบบไหนทำได้ แบบไหนห้ามทำ)

กรณีที่ 1 : ให้รางวัลเพราะงานดี/เสร็จไว

     เช่น จ้างคนมาทำงาน ตกลงราคาและเวลากันแล้ว ปรากฏว่าเขาทำเสร็จก่อนกำหนด หรือทำดีเกินคาด เราประทับใจเลยแถมเงินหรือให้ของเพิ่ม

     ในกรณีนี้ : สามารถทำได้ (ไม่เป็นไร) เพราะถือเป็นส่วนหนึ่งของค่าจ้างและเป็นการตอบแทนความดีด้วยความดี

     ท่านจ่ายสิ่งนั้นไปเพื่อตอบแทนประโยชน์ที่ได้รับ โดยไม่ได้สร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่น และเขาก็ได้มอบสิ่งที่ดีอันไม่ใช่หน้าที่ภาคบังคับของเขาให้แก่ท่าน มันจึงเป็นการแลกเปลี่ยนความดีด้วยความดีของทั้งสองฝ่าย

กรณีที่ 2 : ให้เจ้าหน้าที่เพื่อความรวดเร็วในการดำเนินงานหรือเร่งงาน

     เช่น มอบสิ่งของให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบเอกสารหรือธุรกรรมในหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง เพื่อให้เขาเร่งดำเนินงานให้เร็วขึ้น หรือเจ้าหน้าที่คนนั้นเร่งงานให้ท่านเองโดยที่ท่านยังไม่ได้ให้อะไร แต่ท่านรู้สึกพึงพอใจในภายหลังจึงมอบสิ่งของบางอย่างให้เขา

     ผลตัดสิน : ในกรณีนี้ต้องพิจารณาถึง "วิธีการเร่งงาน" 

     หากการเร่งงานนั้น ส่งผลให้งานของคนอื่นต้องล่าช้าออกไป กรณีนี้จะเข้าข่าย "สินบน" มากที่สุด  ยิ่งไปกว่านั้นท่านกำลังติดสินบนและผลักดันให้เขาเตะถ่วงงานของคนอื่น เพื่อบีบให้เจ้าของงานคนอื่น ๆ ต้องนำสิ่งของมามอบให้แบบที่ท่านทำ

     หากการเร่งงานนั้น อยู่ในขอบเขตหน้าที่ของเขาและไม่ได้ทำให้งานคนอื่นล่าช้า : มีคำถามว่า แล้วท่านจะให้ทำไม? และเขาจะรับไปเพื่ออะไร?

     แม้กรณีนี้จะเบากว่ากรณีแรก แต่ก็ต้องห้าม เว้นเสียแต่ว่ามันจะไม่ทำให้เขาเกิดความโลภหรือคาดหวังที่จะได้รับสิ่งตอบแทนเช่นนี้อีกจากท่าน หรือจากผู้อื่นในอนาคต

المصدر: بحث الرشوة، الناشر: الجامعة الإسلامية بالمدينة المنورة،

الطبعة: السنة الثانية عشر - العددان 47، 48 - رجب - ذو الحجة 1400هـ.