ความแตกต่างระหว่างสลัฟกับมุญัสสิมะห์ ในเรื่องคุณลักษณะของอัลลอฮ์

ดร.อับดุลลอฮ์ หนุ่มสุข

          ความแตกต่างระหว่างแนวทางของชาวสลัฟกับพวกมุญัสซิมะฮ์ (ผู้ทำให้พระเจ้ามีรูปร่างเป็นวัตถุ) ในเรื่องคุณลักษณะของอัลลอฮ์นั้น เป็นความแตกต่างที่เป็นแก่นสารในหลักศรัทธา แม้ว่าบางคนหรือหลายคนอาจสับสนเพราะทั้งสองฝ่ายต่างยืนยันคุณลักษณะของอัลลอฮ์ก็ตาม

ประการที่หนึ่ง: แนวทางของสลัฟในเรื่องคุณลักษณะของอัลลอฮ์

     แนวทางของบรรพชนผู้ทรงคุณธรรม (เศาะหาบะฮ์ ตาบิอีน และผู้เจริญรอยตาม) ตั้งอยู่บนหลักการที่ชัดเจน คือ : 

   1-  ยืนยันสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงยืนยันเกี่ยวกับพระองค์เองในอัลกุรอาน และที่ท่านนบี มุฮัมมัด ﷺ ยืนยันในซุนนะฮ์

   2-  ปฏิเสธการเปรียบเทียบและการทำให้เหมือน (ตัชบีฮ์) กล่าวคือไม่เปรียบคุณลักษณะของอัลลอฮ์กับคุณลักษณะของสิ่งถูกสร้าง

   3-  ปฏิเสธการกำหนดลักษณะเชิงรูปแบบ (ตักยีฟ) คือไม่ถามว่า “เป็นอย่างไร”

   4- ปฏิเสธการบิดเบือนความหมายและการปฏิเสธคุณลักษณะ (ตะอ์วีลที่ผิด และตะอ์ฏีล) โดยไม่ตีความจนออกนอกความหมายที่เหมาะสมกับพระองค์

     กฎเกณฑ์ของสลัฟที่แพร่หลายและเป็นที่รับรู้ในวงวิชาการคือ:   “إثبات بلا تمثيل، وتنزيه بلا تعطيل”  

     “การยืนยันโดยไม่เปรียบเทียบ และการทำให้พระองค์บริสุทธิ์จากความเหมือน โดยไม่ปฏิเสธคุณลักษณะ” เรียกกฏเกณฑ์ดังกล่าวสั้นๆว่า إثبات مع التنزيه

     กฎเกณฑ์ดังกล่าวได้มาจากพระดำรัสของอัลลอฮ์ที่ดำรัสถึงพระองค์ว่า:

"ليس كمثله شيء وهو السميع 

البصير " (الشورى آية ١١)

" ไม่มีสิ่งใดเหมีอนพระองค์ และพระองค์ทรงได้ยินและทรงเห็น " 

     อายะห์ข้างต้นประกอปด้วยสองวรรค วรรคที่หนึ่ง " ไม่มีสิ่งใดเหมือนพระองค์ " คือกฏการปฏิเสธความเหมือน (تنزيه) วรรคที่สอง " พระองค์ทรงได้ยินและทรงเห็น" คือกฏการยืนยันคุณลักษณะของพระองค์( اثبات)

     ตัวอย่างคำกล่าวของชาวสลัฟที่แพร่หลายได้แก่คำกล่าวของอิหม่ามมาลิก บิน อนัส เมื่อถูกถามเรื่องการ ทรงอยู่เหนือบัลลังก์ (อิสติวาอ์) ท่านกล่าวว่า:

     “การทรงอยู่เหนือ(อิสติวาอ์)เป็นสิ่งที่เข้าใจได้ ความเป็นอย่างไรนั้นไม่เป็นที่รู้ การศรัทธาต่อมันเป็นสิ่งจำเป็น และการถามถึงมันเป็นบิดอะฮ์”

     ดังนั้น แนวทางสลัฟคือการยืนยันคุณลักษณะของอัลลอฮ์ พร้อมกับให้ความบริสุทธิ์พระองค์จากความเหมือนใดๆกับสิ่งถูกสร้าง

ประการที่สอง: แนวคิดของพวกมุญัสซิมะฮ์

     มุญัสซิมะฮ์คือผู้ที่เชื่อว่าอัลลอฮ์เป็นวัตถุ (มีรูปร่าง) หรือเปรียบพระองค์กับสิ่งถูกสร้างอย่างชัดเจนหรือโดยนัย ตัวอย่างลักษณะของแนวคิดนี้ ได้แก่

     กล่าวว่าพระเจ้ามีรูปร่าง มีขอบเขต และมีอวัยวะเหมือนสิ่งถูกสร้าง จินตนาการคุณลักษณะอัลลอฮ์ในลักษณะรูปธรรมทางกายภาพ “ตกอยู่ในการเปรียบเทียบและทำให้เหมือน“ ทัศนะนี้ถูกปฏิเสธโดยนักวิชาการอะฮ์ลุสสุนนะฮ์วัลญะมาอะห์ ถือเป็นบิดอะฮ์และความหลงผิด

สรุป

     สลัฟ: ยืนยันคุณลักษณะตามที่มีมา พร้อมทำให้อัลลอฮ์บริสุทธิ์จากความเหมือนกับสิ่งถูกสร้าง

     มุญัสซิมะฮ์: ยืนยันคุณลักษณะ แต่เปรียบอัลลอฮ์กับสิ่งถูกสร้าง หรือถือว่าพระองค์เป็นวัตถุ สสาร

     ดังนั้น ไม่ใช่ทุกคนที่ยืนยันคุณลักษณะอัลลอฮ์จะเป็นมุญัสซิมะฮ์ เพราะสลัฟยืนยันคุณลักษณะอัลลอฮ์โดยไม่ทำให้พระองค์มีรูปร่างหรือเปรียบเทียบกับสิ่งถูกสร้างแต่อย่างใด

  منهج السلف : إثبات مع التنزيه

منهج المجسمة : إثبات بلا تنزيه