การปรากฏของทองคำในแม่น้ำยูเฟรตีส
เรียบเรียงโดย อิสมาอีล กอเซ็ม
มวลการสรรเสริญเป็นเอกสิทธิ์ของอัลลอฮฺผู้อภิบาลแห่งสากลโลก
หะดีษที่กล่าวถึงการเหือดแห้งของแม่น้ำยูเฟรตีสและการปรากฏของ “ทองคำ” ซึ่งถูกจัดเป็นหนึ่งในสัญญาณก่อนวันสิ้นโลก (أشراط الساعة) โดยวิเคราะห์ทัศนะของนักวิชาการอิสลาม ทั้งในความหมายตามตัวอักษร และความหมายเชิงสัญลักษณ์ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเป็นหนึ่งในปาฏิหาริย์ ของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ ที่บ่งชี้ถึงฟิตนะฮ์แห่งทรัพย์สิน ความโลภ และการแย่งชิง อีกทั้งยังมีความเชื่อมโยงกับสัญญาณกิยามะฮ์อื่น และบทบาทพิเศษของภูมิภาคตะวันออกกลางในปลายยุค
ประเด็นสัญญาณวันสิ้นโลก เป็นส่วนหนึ่งของหลักศรัทธาอิสลาม ที่มีบทบาทสำคัญในการเตือนมนุษย์ให้ตระหนักถึงความไม่ยั่งยืนของดุนยา หนึ่งในสัญญาณที่ได้รับการกล่าวถึงอย่างชัดเจนในหะดีษเศาะเฮียะฮ์ คือ การเหือดแห้งของแม่น้ำยูเฟรตีส และการปรากฏของทรัพย์สินอันมีมูลค่าสูง ซึ่งจะนำไปสู่การนองเลือด และความวุ่นวายอย่างรุนแรง
เหตุการณ์นี้มิใช่เพียงข่าวล่วงหน้าเกี่ยวกับทรัพย์สมบัติ หากแต่เป็นการเปิดโปงธรรมชาติของมนุษย์ เมื่อถูกทดสอบด้วยดุนยา
ตัวบทหะดีษและสถานะทางวิชาการ
มีรายงานจากท่านอบูฮุร็อยเราะฮ์ رضي الله عنه ว่า ท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ กล่าวว่า:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ:
«لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَحْسِرَ الْفُرَاتُ عَنْ جَبَلٍ مِنْ ذَهَبٍ، يَقْتَتِلُ النَّاسُ عَلَيْهِ، فَيُقْتَلُ مِنْ كُلِّ مِائَةٍ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ، وَيَقُولُ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ: لَعَلِّي أَكُونُ أَنَا الَّذِي أَنْجُو»
“วันกิยามะฮ์จะไม่เกิดขึ้น จนกว่าแม่น้ำยูเฟรตีสจะเหือดแห้ง และเผยให้เห็นภูเขาทองคำ
ผู้คนจะต่อสู้แย่งชิงกัน จากทุก ๆ หนึ่งร้อยคน จะตายไปเก้าสิบเก้าคน
และทุกคนจะกล่าวว่า ‘บางทีฉันอาจเป็นผู้รอดชีวิต’”
หะดีษบทนี้ถูกรายงานโดยอัลบุคอรีและมุสลิม จึงมีสถานะเป็นหะดีษเศาะเฮียะฮ์ และได้รับการยอมรับอย่างเป็นเอกฉันท์ในหมู่นักวิชาการอะฮฺลุซซุนนะฮ์ วัลญะมาอะฮ์
เหตุการณ์ในฐานะ “ปาฏิหาริย์แห่งคำพยากรณ์นบี”
การที่ท่านนบี ﷺ บอกถึงเหตุการณ์ในอนาคตซึ่งยังไม่เกิดขึ้นในยุคของท่าน ถือเป็นหนึ่งในหลักฐานของปาฏิหาริย์แห่งคำกล่าวนบี โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเหตุการณ์นั้นเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินที่มีมูลค่าสูง และผลลัพธ์มิใช่ความเจริญ หากแต่เป็นฟิตนะฮ์แห่งการแย่งชิง และการล้มตาย
เหตุการณ์ดังกล่าวจึงนับเป็นปาฏิหาริย์ที่มิได้มุ่งแสดงสิ่งเหนือธรรมชาติเท่านั้น แต่เป็นการเตือนเชิงจริยธรรมและอะกีดะฮ์ว่า ทรัพย์สินสามารถกลายเป็นสาเหตุแห่งความพินาศของมนุษย์ได้ หากหัวใจขาดอีมานและตักวา
สถานที่เกิดเหตุการณ์ตามตัวบทหะดีษ
หะดีษระบุสถานที่อย่างชัดเจนว่าเหตุการณ์จะเกิดที่ แม่น้ำยูเฟรตีส (الفرات) ซึ่งเป็นแม่น้ำสายสำคัญในตะวันออกกลาง ไหลผ่านตุรกี ซีเรีย และอิรัก นักวิชาการเห็นตรงกันว่า การระบุชื่อแม่น้ำโดยตรงแสดงถึงสถานที่จริง แม้หะดีษจะไม่ระบุจุดพิกัดหรือเมืองใดโดยเฉพาะ ทั้งนี้เนื่องจากเจตนาของตัวบทมิใช่เพื่อชี้ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ แต่เพื่อเตือนถึงฟิตนะฮ์ที่จะเกิดขึ้น
ทัศนะนักวิชาการเกี่ยวกับความหมายของ “ทอง”
ทัศนะตามตัวอักษร (ทองคำจริง) นักวิชาการอย่าง อิบนุกะษีร และ อัลกุรฏุบี เห็นว่าคำว่า “ทอง” ในหะดีษหมายถึงทองคำจริง เนื่องจากตัวบทใช้ถ้อยคำตรงไปตรงมา และไม่มีหลักฐานบ่งชี้ให้ตีความเป็นอย่างอื่น การฆ่าฟันที่เกิดขึ้นจึงเป็นผลโดยตรงจากความโลภในทรัพย์สินดังกล่าว
ทัศนะเชิงสัญลักษณ์
ขณะที่ อันนะวะวีย์ เปิดช่องความเป็นไปได้ว่า “ทอง” อาจหมายถึงทรัพย์สมบัติ หรือทรัพยากรอันมีมูลค่าสูง ซึ่งทำให้มนุษย์เกิดฟิตนะฮ์ ความโลภ และความขัดแย้ง แม้มิได้ปฏิเสธความหมายตามตัวอักษรก็ตาม
ความสัมพันธ์กับสัญญาณกิยามะฮ์อื่น
นักวิชาการจัดเหตุการณ์นี้ไว้ในกลุ่ม สัญญาณกิยามะฮ์ขนาดเล็ก แต่เป็นสัญญาณปลายยุคที่เชื่อมโยงกับฟิตนะฮ์อื่น เช่น การแพร่หลายของการฆ่าฟัน ความเสื่อมถอยทางศีลธรรม และสงครามที่เกิดจากผลประโยชน์ทางวัตถุ เหตุการณ์ยูเฟรตีส จึงเปรียบเสมือนฉากปูทางไปสู่สัญญาณใหญ่ที่รุนแรงยิ่งขึ้น
เหตุใดตะวันออกกลางจึงถูกกล่าวถึงบ่อยในหะดีษ
ตะวันออกกลางเป็นศูนย์กลางของการประทานวะฮฺยู เป็นดินแดนที่บรรดานบีจำนวนมากถูกส่งมา และเป็นพื้นที่ที่รวมศาสนา อารยธรรม และทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ไว้ด้วยกัน
นักวิชาการอธิบายว่า การที่หะดีษกล่าวถึงภูมิภาคนี้บ่อย มิใช่การประณาม แต่เป็นการชี้ว่า พื้นที่ซึ่งมีอำนาจและทรัพยากรมหาศาลย่อมเป็นสนามทดสอบมนุษย์ในปลายยุค
จุดร่วมของทุกทัศนะและคำเตือนจากนบี ﷺ
แม้นักวิชาการจะต่างกันในรายละเอียด แต่ทุกทัศนะเห็นพ้องว่า เหตุการณ์นี้เป็นฟิตนะฮ์รุนแรง และท่านนบี ﷺ ได้เตือนอย่างชัดเจน ไม่ให้มุสลิมเข้าไปมีส่วนร่วมในการแย่งชิงทรัพย์นั้น การเตือนดังกล่าวสะท้อนว่าจุดประสงค์ของหะดีษ คือ การรักษาศรัทธา มิใช่การแสวงหาผลประโยชน์ทางวัตถุ
การปรากฏของทองคำในแม่น้ำยูเฟรตีสเป็นทั้งสัญญาณวันสิ้นโลกและปาฏิหาริย์แห่งคำพยากรณ์ของท่านนบี ﷺ ที่ชี้ให้เห็นว่า ทรัพย์สินซึ่งมีมูลค่าสูงอาจกลายเป็นฟิตนะฮ์แห่งการแย่งชิง และการนองเลือด
เหตุการณ์นี้จึงเป็นบทเรียนสำคัญให้มุสลิมตระหนักถึงอันตรายของดุนยา และยึดมั่นในอีมาน ตักวา และการเตรียมพร้อมสำหรับโลกหน้า
