แด่ … คุณครู

 

By One Muslimah

 

     โดยทั่วไป “ครู” มักถูกนิยามว่า เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้หรือทักษะให้แก่ผู้เรียน แต่ในมุมมองของอิสลาม ให้คุณค่าและคำนิยามของ “ครู” ที่มีความหมายลึกซึ้งกว่านั้น กล่าวคือ 

“ครู” หมายถึง มุร็อบบี ผู้อบรมบ่มเพาะจิตใจ สติปัญญา และคุณธรรมไปพร้อมกัน 

“ครู” มิใช่เป็นเพียงผู้ให้ข้อมูล แต่ “ครู” เป็นเบ้าหลอมศิษย์ให้มีความเป็นมนุษย์สมบูรณ์ยิ่งขึ้น 

“ครู” คือผู้จุดแสงสว่างแห่งปัญญา และเป็นผู้วางรากฐานของมนุษย์ทั้งในมิติทางโลกนี้ (ดุนยา) และโลกหน้า (อาคิเราะห์)

 

     อัลกุรอานชี้ให้เห็นรากฐานสำคัญของบทบาทครู ตั้งแต่การสร้างมนุษย์คนแรก โดยอัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงเป็น “ครูองค์แรก” ของมนุษยชาติ ดังกุรอาน ความว่า

“และพระองค์ได้ทรงสอนบรรดานามของทั้งปวงให้แก่อาดัม…”

(อัลบะเกาะเราะฮ์ 2:31)

 

     อีกทั้ง อัลกุรอานยังถูกเริ่มต้นการประทานโองการแรกด้วยคำสั่งว่า 

“จงอ่านเถิด ด้วยพระนามแห่งพระเจ้าของเจ้า ผู้ทรงบังเกิด”

(อัลอะลัก 96:1)

 

     และอัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงกล่าวต่อไปว่า 

“ผู้ทรงสอนการใช้ปากกา ผู้ทรงสอนมนุษย์ในสิ่งที่เขาไม่รู้”

(อัลอะลัก 96:4–5)

 

     โองการนี้สะท้อนให้เห็นว่า การสอนคือภารกิจอันทรงเกียรติ และเป็นจุดเริ่มต้นของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

     นอกจากนี้ ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอลัยฮิวะซัลลัม ยังได้กล่าวว่า 

     “อัลลอฮฺ ตะอาลา บรรดามะลาอิกะฮ์ และสิ่งถูกสร้างทั้งหลาย แม้กระทั่งมดในรังและปลาในทะเล ต่างขอดุอาร์ให้แก่ผู้ที่สอนความดีแก่ผู้คน”

(บันทึกโดยอัตติรมิซีย์)

 

     ฮะดิษบทนี้สะท้อนให้เห็นว่า ขอบเขตของความเป็นครูในอิสลาม มิได้จำกัดอยู่ที่ตำแหน่ง หน้าที่ หรือห้องเรียน แต่ครอบคลุมทุกผู้คนที่เป็นสื่อกลางของความดีและความรู้ ไม่ว่าจะมากหรือน้อยก็ตาม

 

     ดังนั้น ในมุมมองอิสลาม ผู้ที่เป็นเหตุให้ผู้อื่น “รู้” แม้เพียงเล็กน้อย อาจเป็นผู้ที่สอนอัลกุรอานหนึ่งอายะฮ์ สอนอักษรหนึ่งตัว สอนคำเตือนหนึ่งประโยค หรือสอนแบบอย่างที่ดีหนึ่งการกระทำ ล้วนมีสถานะเป็น “ครู” ในความหมายทางจิตวิญญาณ และสมควรได้รับความเคารพตามคุณค่าของความรู้ที่เขาได้มอบให้

 

 

ความสำคัญของครูต่อสังคมและมนุษยชาติ

 

       สังคมใดก็ตามจะยืนหยัดหรือเสื่อมถอย ล้วนมี “ครู” เป็นปัจจัยสำคัญ เพราะ “ครู” คือผู้สร้างคน และคนคือผู้สร้างสังคม หากครูดี สังคมย่อมดี หากครูขาดอุดมการณ์ สังคมก็ยากที่จะมั่นคง

 

     ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอลัยฮิวะซัลลัม ได้กล่าวอย่างชัดเจนถึงพันธกิจของท่านว่า

“แท้จริงฉันถูกส่งมาเพื่อเป็นครู”

(บันทึกโดยอิบนุมาญะฮ์)

 

        ฮะดิษบทนี้ยืนยันว่า บทบาทของ “ครู” คือ หัวใจของการเปลี่ยนแปลงสังคม และเป็นภารกิจของบรรดานบีทั้งหลาย การเป็นครูจึงไม่ใช่อาชีพธรรมดา แต่เป็นงานที่สืบทอดภารกิจแห่งศาสนทูต

 

 

ครูในมุมมองอิสลาม: แบบอย่างแห่งจริยธรรม

 

        อิสลามมิได้มองครูเพียงในฐานะผู้รู้ แต่เน้นความสำคัญให้ครูเป็น แบบอย่างที่ดีแก่ศิษย์ ทั้งในคำพูด การกระทำ และจริยธรรม ครูที่ดีต้องสะท้อนความสอดคล้องระหว่างความรู้กับการปฏิบัติ

 

       อัลกุรอานเตือนผู้รู้ที่ไม่ปฏิบัติตามสิ่งที่ตนสอนว่า

“โอ้บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย ทำไมพวกเจ้าจึงกล้าพูดในสิ่งที่พวกเจ้าไม่ปฏิบัติ”

(อัศศ็อฟ 61:2)

 

          โองการนี้เป็นเครื่องย้ำเตือนใจครูทุกยุคทุกสมัยว่า ความรู้จะทรงคุณค่าและยังประโยชน์ ก็ต่อเมื่อครูดำรงตนเป็นแบบอย่างแห่งความจริงใจ ความยุติธรรม และความเมตตา ด้วยการปฏิบัติ

 

 

คำสอนของครู : ความรู้ที่นำไปสู่คุณธรรม

 

          ในอิสลาม เป้าหมายของการศึกษาไม่ใช่เพียงความฉลาดทางสติปัญญา แต่คือการสร้างมนุษย์ที่มีความรู้ (อิลม์) ควบคู่กับคุณธรรม (อัคลาก) ครูจึงต้องถ่ายทอดความรู้ที่นำพาศิษย์หรือผู้เรียนให้ใกล้ชิดต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา และสร้างประโยชน์ต่อสังคม

 

     ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า 

“ผู้ใดชี้นำผู้อื่นไปสู่ความดี เขาจะได้รับผลบุญเช่นเดียวกับผู้ที่กระทำความดีนั้น”

(บันทึกโดยมุสลิม)

 

        ดังนั้น คำสอนของครูจึงมิได้สิ้นสุดอยู่ในห้องเรียน แต่ส่งผลต่อเนื่องเป็นสายธารแห่งความดีที่ไหลรินไม่ขาดสาย ตราบเท่าที่ศิษย์หรือผู้เรียนได้นำไปใช้ปฏิบัติ

 

 

ครูมืออาชีพ กับ อาชีพครู : ความต่างที่อิสลามให้ความสำคัญ

 

        อิสลามแยกแยะอย่างชัดเจนระหว่าง “อาชีพครู” กับ “ครูมืออาชีพ” อาชีพครูอาจเป็นเพียงช่องทางเลี้ยงชีพ แต่ครูมืออาชีพในมุมมองอิสลาม คือผู้ทำหน้าที่ด้วยความจริงใจความบริสุทธิ์ใจ (อิคลาศ) และความรับผิดชอบ (อามานะฮ์)

 

     ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า

“แท้จริงอัลลอฮฺ ทรงรัก เมื่อคนใดในหมู่พวกท่านทำงานใด เขาจะทำมันอย่างดีที่สุด”

(บันทึกโดยอัลบัยฮะกี)

 

        ครูมืออาชีพจึงไม่เพียงสอนตามหน้าที่ แต่ทุ่มเท เสียสละ และสอนด้วยหัวใจและจิตวิญญาณแห่งความเป็นครู เห็นศิษย์หรือผู้เรียนเป็นความรับผิดชอบ และมองการสอนเป็นการเคารพภักดี (อิบาดะฮ์) ต่ออัลลอฮฺ ตะอาลา

 

          อิสลามยกย่องและให้กียรติ “ครู” ในฐานะผู้สืบทอดภารกิจของบรรดานบี ทุกคำสอนของครู คือเมล็ดพันธุ์แห่งอนาคต ทุกความอดทนคืออิบาดะฮ์ และบรรดาศิษย์หรือผู้เรียนที่ประสบความสำเร็จในชีวิตทั้งดุนยาและอาคิเราะห์คือผลบุญที่ยังคงไหลรินไม่สิ้นสุด

 

 

ถ้อยคำ…จากหัวใจของศิษย์ … ถึงคุณครู

 

     ไม่ว่า ตอนนี้ ครูจะอยู่ที่ไหน … ในดุนยาหรือบัรซัค 

     ไม่ว่า ครู จะรู้จักศิษย์หรือไม่... ขอให้ครู รู้ว่า เพียงหนึ่งอักษร หนึ่งถ้อยคำ หนึ่งประโยค หนึ่งคำสอน ของครู … ได้เปลี่ยนหัวใจหนึ่งดวง และหัวใจหนึ่งดวงนั้น ได้เปลี่ยนโลกทั้งใบไปสู่ความดีงามแล้ว  

 

ขออัลลอฮฺ ประทานบะรอกัตในความรู้ การสอนของครู และขอพระองค์ โปรดประทาน

ความดีงามและสำเร็จในชีวิตแด่ครูและครอบครัวของครู ทั้งในดุนยาและอาคิเราะฮฺ 

และครูจะยังคงอยู่ในดุอาร์ของศิษย์เสมอ และตลอดไป จนกว่าศิษย์จะถูกละหมาด

 

ด้วยรักและศรัทธา…จากศิษย์มีครู