เมื่อมนุษย์ตั้งคำถามต่อศาสนา

ข้อคิดถึงผู้ที่ยังไม่เชื่อ…ในมุมมองที่อิสลามเข้าใจมนุษย์

เรียบเรียงโดย  อิสมาอีล  กอเซ็ม 

มวลการสรรเสริญเป็นเอกสิทธิ์ของอัลลอฮฺผู้อภิบาลแห่งสากลโลก  

     การไม่เชื่อศาสนาไม่ใช่อาชญากรรมทางความคิด และการตั้งคำถามต่อพระเจ้า ไม่ใช่ความหยาบคายต่อความจริง อิสลามไม่เริ่มต้นด้วยการประณามผู้ไม่เชื่อ แต่เริ่มต้นด้วยการยอมรับความจริงอย่างหนึ่งว่า มนุษย์คือสิ่งมีชีวิตที่คิด สงสัย และแสวงหา

     อัลกุรอานไม่ได้เรียกมนุษย์ว่า “ผู้เชื่อตาม” แต่เรียกว่า ผู้ใช้สติปัญญา

أَفَلَا تَعْقِلُونَ   “พวกเจ้าไม่ใช้ปัญญากันหรือ?”

(อัลกุรอาน 2:44)

     คำถามจึงไม่ใช่ภัยของศาสนา หากแต่เป็นประตูของความเข้าใจ แยก “พระเจ้า” ออกจาก “มนุษย์ที่อ้างพระเจ้า”

     ผู้คนจำนวนไม่น้อยปฏิเสธศาสนา ไม่ใช่เพราะไม่เชื่อในความหมายของชีวิต แต่เพราะเจ็บปวดจากความรุนแรง การกดขี่ และการใช้อำนาจในนามของพระเจ้า

     อิสลามเองไม่เคยปกป้องพฤติกรรมเหล่านั้น ตรงกันข้าม—อัลกุรอานโจมตีการบิดเบือนศาสนาอย่างรุนแรง

فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ

“วิบัติแก่ผู้ที่เขียนคัมภีร์ด้วยมือของตน แล้วกล่าวว่านี่คือจากพระเจ้า”

(อัลกุรอาน 2:79)

     ศาสนาที่แท้ ไม่ต้องการให้มนุษย์ใช้นามของพระเจ้า เพื่อค้ำจุนอำนาจของตนเอง ความศรัทธาในอิสลาม ไม่ได้เกิดจากความกลัว ภาพจำที่ว่าศาสนาใช้ “ความกลัว” ควบคุมมนุษย์ อาจเป็นจริงกับบางระบบอำนาจ แต่ไม่ใช่แก่นแท้ของอิสลาม

     อัลกุรอานประกาศหลักการหนึ่งไว้อย่างชัดเจน

لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ   “ไม่มีการบังคับในศาสนา”

(อัลกุรอาน 2:256)

     ประโยคนี้ไม่ได้ปกป้องศาสนา แต่ปกป้องศักดิ์ศรีของมนุษย์ เพราะศรัทธาที่เกิดจากความกลัวไม่ใช่ศรัทธา แต่คือการยอมจำนน

     ความดี ไม่ได้ผูกขาดด้วยป้าย “ผู้ศรัทธา” อิสลามไม่เคยสอนว่า คนดีคือคนที่เรียกตัวเองว่าผู้ศรัทธา แต่สอนว่า ความดีคือการกระทำที่ไม่เบียดเบียน

مَنْ قَتَلَ نَفْسًا… فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا

“ผู้ใดฆ่าชีวิตหนึ่ง เสมือนเขาฆ่ามนุษยชาติทั้งมวล”

(อัลกุรอาน 5:32)

     หากคุณเชื่อในศักดิ์ศรีของชีวิต ในความยุติธรรม ในความเมตตา คุณกำลังยืนอยู่บนคุณค่าที่อิสลามยืนยัน แม้คุณจะยังไม่เรียกมันว่าศรัทธา 

     เสรีภาพที่ไร้หลักยึด อาจกลายเป็นการกดขี่รูปแบบใหม่ อิสลามไม่ได้มองเสรีภาพว่าเป็นการ “ทำอะไรก็ได้” แต่เป็นการใช้ชีวิตโดยไม่ทำลายผู้อื่น เสรีภาพที่ไม่มีจริยธรรมมักลงเอยด้วย ผู้แข็งแรงเอาเปรียบผู้เปราะบางโดยไม่รู้สึกผิด

     อัลกุรอานจึงเตือนว่า

وَلَا تَعْتَدُوا   “และอย่าล่วงละเมิด”

(อัลกุรอาน 2:190)

     นี่ไม่ใช่การจำกัดมนุษย์ แต่คือการปกป้องมนุษย์จากกันและกัน หากวันนี้คุณยังไม่เชื่อ…อิสลามไม่ได้รีบตัดสินคุณ และไม่ได้ปิดประตูใส่คำถามของคุณ

     อัลกุรอานกล่าวว่า

إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ   “แท้จริงเจ้าไม่อาจชี้นำผู้ที่เจ้ารักได้”

(อัลกุรอาน 28:56)

     ศรัทธาไม่ใช่สิ่งที่ยัดเยียด แต่เป็นสิ่งที่เติบโต เมื่อมนุษย์ซื่อสัตย์ต่อคำถามของตนเอง บางทีพระเจ้าอาจไม่ได้ต้องการให้คุณ “เชื่อเร็ว” แต่ต้องการให้คุณแสวงหาความจริงอย่างจริงใจ และความจริงไม่เคยกลัวคำถาม

ข้อคิดสุดท้าย

     อิสลามไม่ได้เรียกร้องให้มนุษย์หยุดคิด แต่เรียกร้องให้คิดอย่างมีความรับผิดชอบต่อชีวิตผู้อื่น ต่อความยุติธรรม และต่อความหมายของการมีอยู่ 

หากวันหนึ่งคุณยังไม่เชื่อ จงอย่าเกลียดผู้ศรัทธา

และหากวันหนึ่งคุณศรัทธา จงอย่าดูแคลนผู้ตั้งคำถาม

     เพราะในสายตาอิสลาม มนุษย์ทุกคน คือผู้เดินทาง และ ความจริงไม่ถูกจำกัดด้วยความเร่งรีบ